Vergaderingen notities

Uit Making Sense for Society
Ga naar: navigatie, zoeken


Hier treft u de notities naar aanleiding van vergaderingen over "Making Sense for Society"

Verslag Projectmeeting Smart Emission, in Amersfoort, 26 januari

Tijd: di. 26 januari 2016, 10:00 - 12:00 uur Locatie: Bij Geonovum in Amersfoort Adres: Barchman Wuytierslaan 10, 3818 LH Amersfoort (schuin tegenover station)

Aanwezig: Michel Grothe (Geonovum), Henk Nijhuis (gemeente Nijmegen), Cécile Kerssemakers, Linda Carton (Radboud Universiteit), Hester Volten (RIVM), Bas de Greef, Giel Vermeulen, Peter van de Voorn.

Afwezig: Paul Geurts (gemeente Nijmegen), Freek Thuis, Ron Wunderink (komt alleen als relevant voor analyse data met ArcGIS/QGIS), Janus Hoeks (Intemo), Antoine van de Cruyssen, Robert Kieboom (CityGIS), Matthijs Kastelijns, , Just van den Broecke,


1. Sensor en Technische infrastructuur:

- uitrol sensoren met burgers, stand van zaken - data-infrastructuur, stand van zaken

Data infrastructuur, toelichting door Michel Grothe - Er is een bijeenkomst geweest met de betrokkenen bij Geonovum. Daar zijn afspraken gemaakt over de data infrastructuur - De data wordt beschikbaar gesteld als open data - Toelichting praatplaat o Op dit moment komt de data van de sensoren al op de servers van CityGIS o Er wordt een cloud gebruikt van Fiware Lab NL. Er zal de komende weken software op worden gezet, o Er moet dataverwerking plaatsvinden op de ruwe gegevens. Dit gebeurt bij de ‘preprocessing’, Just kijkt hiernaar o Geonovum wil in gesprek gaan met RIVM over de aggregatie van de gegevens. o Er zal allereerst worden gekeken naar luchtkwaliteitsdata (vier indicatoren met meteogegevens), geluidsdata in een tweede fase. o Vraag van Peter om één dB A waarde te creëren, indien er dan sprake is van een snelle levering van feedback aan burgers. Basic getallen die aangeven of het hard of zacht is. Geonovum gaat daar naar kijken. o Peter levert rekenregels, Hester kijkt ook naar geluidsmensen bij het RIVM. o Matthijs maakt een informatie-model voor de gegevens.

De vraag komt op hoe we de geluidsdata communiceren met de burgers, aangezien de burgers al wel geluidsdata verwachten. Voor de eerste fase: - Relatief kunnen kijken, niet absoluut - De geluidsdata gaat in één waarde in een kaart met één kleur (paars), om relatief te zien. - We willen een disclaimer bij de data – zorg dat deze disclaimer positief wordt geframed! Dus ook uitleggen wat er wél kan. Goede term: ‘Het gaat om een indicatieve waarde’ - Wel getallen gebruiken, gemiddelde dBA waarde en de piekgetallen. - Vragen aan de burgers hoe ze de data eigenlijk willen (citizen science). - In een bijeenkomst presenteren wat er wel en niet kan, en uitleggen waarom. - De data is open – maar we moeten ervoor zorgen dat de burgers er ook wat mee kunnen nemen. We moeten meerdere dingen aanbieden: zowel de ‘kleurtjesapp’, als de uitgebreide data, de burger kan dan zelf kiezen wat zij ermee doen. - Zorgen dat burger toegang krijgt tot de data, om geen wantrouwen te wekken.

Geonovum vraagt om een overzicht van wat er precies uit het sensorplatform komt. Intemo zal dit aanleveren.

2. Data visualisatie en interpretatie:

- data visualisatie (ook: relatie met cases/toepassingen, collective sensemaking)

Zie eerste punt

Giel heeft een web-app ontwikkeld en laten zien. Feedback op de app: is het mogelijk de locatiepunten een kleur te geven, zodat vergelijken mogelijk is, zonder elk punt los te hoeven aanklikken? Giel gaat hier naar kijken.

Hoe de lucht en geluidskwaliteit laten zien? - Lucht: gebruiken van de luchtkwaliteitsdata-index van het RIVM (rapport online en de luchtkwaliteitsapp) - Geluid: opgetelde waarde van alle banden: dus één dBA waarde zoals beschreven in punt 1.

- data-kwaliteit: meta-data, sensor calibratie, data validatie, algoritmen voor destilleren waarden in bepaalde grootheid-eenheid combinaties, opgebouwd uit correlaties tussen meerdere factoren (luchtvochtigheid, temp, gasuitzetting), data analytics voor geavanceerde analyse van de luchtmeetdata en geluidsdata.


3. Burgerparticipatie:

- burgerparticipatie: participatie-proces , stand van zaken Er is een e-mail gestuurd naar alle burgers verstuurd op 22-1-2016, met hierin de locatiekeuze en de verdeling in twee fasen. De eerste installatie bij burgers vindt plaats op 4 februari, vervolgens zullen er op alle donderdagen in februari installaties plaatsvinden. Freek wordt hierin ‘opgeleid’ door Antoine en Linda, zodat hij ze kan installeren. Intemo staat paraat bij problemen

Er is een intentie-overeenkomst ontwikkeld voor de burgers met de universiteit. Deze ligt op dit moment bij de juristen van de RU. Deze zal getekend worden door de burgers tijdens de installatie.

- communicatie met burgers: communicatiekanalen, website, links met doorverwijzing naar onderdelen op verschillende websites


4. Projectorganisatie

- projectorganisatie: deelprojecten, teams (wie doet wat), doelen en mijlpalen, kosten, organisatie en informatie

- financiën Wordt later besproken in een kleiner comité

Uitrol sensoren: daar is geld voor beschikbaar Henk: neemt verantwoordelijkheid voor een opdracht van data-analyse

- projectdocumentatie Geonovum maakt een wiki waarop alle documenten komen te staan Verder vindt iedereen de huidige documentatie (praatplaten en vergaderverslagen) voldoende.

- outreach

Intentie-overeenkomst van Gemeente Nijmegen met I&M: slimme en gezonde stad tekenen samen met de wethouder en iemand van het RIVM . Op donderdag 25 februari. Daaraan een feestmoment koppelen! Installatie bij een burger thuis. Combineren met een projectmeeting

- consortium afspraken


5. Planning en fasering volgende stappen

- meetcampagne fase 1: sensoren uitrol, data weergave, communicatie met burgers - data aspecten: data kwaliteit, validatie, interpretatie, analyse, etc. - verzamelen informatie en analyses, terugkoppeling met burgers en projectteam - gezamenlijke sensemaking, dialoog over wat we zien - evaluatie eerste meetcampagne (antwoorden op onderzoeksvragen) - planning + aanpak: wie doet wat, wanneer.

Volgende bijeenkomst met burgers, doelen: - Onderwijs aan de burgers: data-infrastructuur - Communicatie naar wat het projectteam aan het doen is. - Wat zijn de restricties van de metingen?

De bijeenkomst wordt gehouden op dinsdagavond 1 maart: 8. parallelle tafels ‘World Cafe’: 1. Data infrastructuur (Geonovum) 2. Geluid (Peter) 3. Lucht (Henk) 4. De sensor (Intemo) 5. Visualisatie (web-app) 6. Maptable (RU) 7. ‘Borreltafel’ 8. Vragentafel – waar mensen nog mee zitten

Hoe gaan we de informatie over/van de tafels verzamelen/vastleggen? 1. Notulist per tafel 2. Zorgen dat er ook ruimte is voor vragen die niet aan de tafels passen, oplossing: tafel 8. 3. Flipovers per tafel – wat zijn de belangrijkste vragen per tafel

Plenaire afsluiting, daarover spreken we verder op 25 februari.

6. Datum volgende vergadering en sluiting


Verslag tweede bewonersbijeenkomst, 1 maart 2016

25 februari: 12.00 – 14.00 bij Nijmegen, bij de Gemeente Nijmegen, wordt gecombineerd met het feestmoment (zie punt 4, outreach). Dinsdagavond 1 maart: bewonersavond – op de universiteit.

Verslag tweede bewonersbijeenkomst, 1 maart 2016

Tijd: dinsdag 1 maart, 19:30 - 21:30 uur

Locatie: Skylounge, Erasmustoren, 20e

Adres: Erasmusplein 1, Erasmustoren 20e


Een Fotoverslag van de 1-maart bijeenkomst kunt u hier zien:

https://www.icloud.com/sharedalbum/#B0SG4VTwGurcr9 (foto’s door Dylan van Dijk)

Verslag van de avond

1 maart was voor het projectteam een deadline om de eerste tranche sensoren opgehangen

te hebben. En om de eerste data zichtbaar te maken via Internet en zo terug te koppelen

aan deelnemers, in een zogenoemd burger-sensor-netwerk. Nadat veel werk verzet was in

verschillende deelprojecten door de consortiumpartners, was het ook voor het projectteam

een spannende avond.


19:30 uur, Opening op de bovenste verdieping in de Erasmustoren, met wijds uitzicht

boven de stad

Na de inloop met koffie en thee worden de bewonersdeelnemers welkom geheten. Een deel

van de deelnemers heeft inmiddels een sensor aan huis geïnstalleerd gekregen; de eerste

tranche van 24 sensoren zijn opgehangen voor 1 maart. De avond begint met een

presentatie van de SmartApp, een viewer voor Smart Emission sensor data.

Giel Vermeulen, student Geo Media en Design aan de HAS Hogeschool Den Bosch

presenteert het eindresultaat van zijn stage bij gemeente Nijmegen onder begeleiding van

Paul Geurts: een werkende viewer op Internet waarop elke sensor te zien is. Door op een

sensorlocatie te klikken, kunnen deelnemers de actuele sensorwaarden uit ‘hun’ sensor zien.

Met deze presentatie draagt Giel symbolisch zijn SmartApp over aan de deelnemers- sensorhouders in Nijmegen.

De SmartApp is hier te zien: http://smartemission.nl/smartapp/

verdieping, Radboud Universiteit Nijmegen

verdieping.


Toelichting bij de SmartApp kaartviewer:

-De blauwe sensorlocaties op het kaartbeeld hebben in de afgelopen 2 uur

meetwaarden doorgegeven.

-De gele sensorlocatie is de ‘druppel’ waar momenteel op geklikt is, en waarvan aan

de linkerkant in beeld een aantal sensorwaarden in beeld verschijnen. Let op: dit zijn

indicatieve waarden. De waarden zijn omgerekend naar gangbare eenheden, maar er

heeft nog geen calibratie plaatsgevonden.

-De grijze sensorlocaties zijn grijs gekleurd omdat de server in de afgelopen 2 uur

geen meetwaarden heeft ontvangen.

Bij een aantal deelnemers blijkt de antenne van de sensor onvoldoende om via wifi een

stabiele dataverbinding tussen sensor en router, die doorgaans binnen staat, tot stand te

brengen en te houden. Sensor ontwikkelaar Intemo gaat hieraan werken in maart om voor

deze sensorlocaties een oplossing te zoeken. Wanneer uw sensor grijs is op de Smart App,

wordt u mogelijk in maart benaderd met de vraag of we langs kunnen komen. We zullen

dan een sensor onderdeel of uw sensor te vervangen, teneinde de verbinding te verbeteren.


19:45 – 20:45 uur, Ronde tafelgesprekken tussen bewoners en projectleden

Er volgt een korte uitleg over het programma van de avond. Met verschillende ‘tafels’ met

rondetafelgesprekken. Bewonersdeelnemers, tevens sensor-houders, kunnen tijdens dit uur

in kleine groepjes overleg hebben met projectteamleden over verschillende deelonderwerpen

(een ‘Maker’ van de sensor of webviewer, een expert in lucht/geluid, etc.).

De verschillende projectteamleden van de 6 consortium partijen, Intemo, CityGIS, RIVM,

Geonovum, gemeente Nijmegen en Radboud Universiteit, worden kort voorgesteld.

Vervolgens kunnen deelnemers zelf kiezen in welke volgorde ze langs de Overlegtafels gaan.

Dit biedt zowel voor deelnemers als projectteamleden de gelegenheid om met elkaar een

dialoog te voeren.

Elke 15 minuten worden groepen gevraagd te wisselen van tafel, om alle deelnemers aan de

beurt te kunnen laten bij elke tafel.


De Overlegtafels:

-1 tafel met de makers van de sensor - met Janus Hoeks, Antoine van de

Cruyssen en Bas de Greef (rapporteur) van Intemo

-1 tafel met de makers van de data-infrastructuur en visualisatie, met Just van

den Broecke en Michel Grothe (Geonovum), Robert Kieboom (CityGIS),

Matthijs Kastelijns (afstudeerder) en Giel Vermeulen (rapporteur)

-1 tafel met toelichting van ‘gebruikerscases’ door burgerdeelnemers. Op

Maptable, met Linda Carton (RU) en Cécile Kerssemakers (afstudeerder en

rapporteur)

-1 kamer met daarin 2 overlegtafels met lucht en geluid experts Henk Nijhuis

en Peter van der Voorn van gemeente Nijmegen, met Freek Thuis (rapporteur

lucht), Ron Wunderink (notulist geluid) en Peter van der Voorn (rapporteur

geluid)


Dialogen aan de Overlegtafels

In onderstaand verslag zijn de opmerkingen van de flipovers opgenomen.

De dialoog van elke Overlegtafel is opgenomen op audiotape. Hiermee kunnen onderzoekers

na afloop van de avond delen van de gevoerde dialoog terughoren. Ook voor u als

deelnemers staat deze audiotape als archiefmateriaal overigens ter beschikking. U kunt deze

opvragen door een email te sturen aan smartemission@ru.nl. U krijgt dan via WeTransfer

een mail toegestuurd waarmee u de audiobestanden kunt downloaden. Hiermee is in totaal 5

uur dialoog opgenomen op tape. (NB. Aan de deelnemers is daarnaast goedkeuring

gevraagd voor het maken en na afloop gebruiken van foto’s en fotomateriaal, en het noteren

van namen van mensen die hiervoor geen toestemming verlenen.)

Overlegtafel met makers van de sensor:

Deelnemers stellen de volgende vragen aan de makers van de sensor:

- Wat wordt er gemeten?

- Wat betekenen de lampjes op de sensor?

- Kun je een helikopter horen overvliegen?

- Kun je spoorgeluid meten?

- Kan dat in relatie tot tijd?

- Wat voor verschil maakt de plaatsing van de sensor?

- Wat is het effect van luchtcirculatie?


Overlegtafel met maker van de data-infrastructuur en visualisatie

In deze sessie wordt een uitleg van de data architectuur getekend op de flipover. Het

verschil tussen de ruwe data en de data die op de viewers staat wordt uitgelegd. De ruwe

data zijn zichtbaar op de “Whale” viewer, die de onderzoekers gebruiken voor technische

doeleinden. De gevisualiseerde data zijn te zien op twee viewers: de SmartApp viewer en

de Heron viewer. Just van den Broecke legt uit waaraan de afgelopen tijd gewerkt is om de

data-infrastructuur aan te leggen. Op de flipover zijn de volgende besproken onderwerpen

genoteerd:

- Kalibratie van de sensoren

- Standaarden – API

- Geluid frequenties (laag)

- Nauwkeurigheid van de geluidsdata, ruis

- Piekwaarden weergeven

- Historie weergeven

- Huidige meting versturen met tekst

- Plaats van de sensor maakt uit

- Metadata

- Hoogte, wind, turbulentie


Toelichting gebruikerscases door deelnemers op Maptable

Op de flipover zijn de volgende gebruikerscases genoteerd:

Verkeer:

Spitsdrukte, komt dat zichtbaar naar voren in de metingen?

Grote doorgaande wegen, geven locaties nabij drukke wegen structureel hogere

waarden aan?

Vervanging van het wegdek in een straat: zal dat minder geluid van verkeer

opleveren?

Invloed van het spoor

Diverse bronnen:

Specifieke bronnen van luchtvervuiling en geluid, bijvoorbeeld een scooterzaak en

een autozaak vlakbij in de straat.

Bouwwerkzaamheden, brengen die een verandering met zich mee qua lucht of

geluid?

Houtstook in de buurt: levert dat verschil op in de luchtindicatoren die gemeten

worden?

Laagfrequent geluid: kunnen de sensoren gevallen van laagfrequent geluid meten en

in beeld brengen?

Omgevingsgeluiden:

Vogelgeluiden in de tuin, kunnen die ook opgemerkt worden door de sensor?

Zichtbaarheid van de traumahelikopter mogelijk met de geluidsdata?

Nog een aantal behoeften zijn geformuleerd:

Hoe kunnen de waarden straks geïnterpreteerd worden: relatief ten opzichte van een

gemiddelde, of een zekere “normaal”?

Is het mogelijk om de metingen op de verschillende sensorlocaties met elkaar te

vergelijken?

Komt er een reactiemogelijkheid om specifieke voorvallen in de metingen te kunnen

duiden en te kunnen ‘bijhouden’ in een soort (digitaal) logboek of kalender?

Bijvoorbeeld als die nacht de traumahelikopter is overgevlogen en er daardoor een

piek in de geluidsdata te zien is.

Nieuwsgierig naar de vergelijking met data van het RIVM/met modellen.

Specifieke cases toegelicht door deelnemers op de Maptable:

[cases verwijderd i.v.m. privacy]

NB. Aangegeven wordt dat de onderzoekers in principe vanwege beperkte tijd en middelen

niet zich in elke individuele casus kunnen verdiepen. De deelnemers worden zelf ook

aangemoedigd om gedurende het lot project zelf de meetwaarden mede te volgen en indien

mogelijk daarmee de eigen gebruikerscasus te onderzoeken.


Overlegtafels Luchtkwaliteit en Geluid

Genotuleerd op de flip-overs:

Voor het meten van luchtkwaliteit is van belang:

-Windrichting

-Plaatsing van de sensor

Genoteerde vragen aan de luchtkwaliteitsexpert:

-Houtstookprobleem?

-IJking van de sensoren: zijn er verschillen onder de sensoren onderling?

Voor het meten van geluid:

Genoteerd op de flipover, de volgende besproken onderwerpen:

- laagfrequent geluid: => binnen meten

- dB weergeven (wens)

- wat kan de gemeente ermee?

- plaats van de sensor in verband met relatie met de bron

- trillingen metingen, zijn die bruikbaar in relatie tot geluid?


21:00 – 21:25, Plenaire discussie, vragen en antwoorden

De plenaire discussie vindt plaats onder leiding van gespreksleider Margriet Jansz,

programmadirecteur bij Technologiestichting STW. Margriet Jansz vertelt dat ze voor het

onderzoeksprogramma Maps4Society het onderzoeksbudget uitzet bij verschillende

onderzoeksprojecten, en in die hoedanigheid is betrokken bij het Smart Emission project.

Een panel van rapporteurs geeft een korte terugkoppeling van wat er in het afgelopen uur in

de aparte kamers aan dialoog is gevoerd. De rapporteurs geven hun korte samenvatting van

elk van de Overlegtafels. Deze staan tevens in staccato op de flip-overs genoteerd – en zo

opgenomen in dit verslag. Vervolgens is er ruimte voor discussie en vragen vanuit de zaal,

voor vragen aan rapporteurs, bewonersdeelnemers, en projectteamleden.

Deelnemers vragen onder andere om een mogelijkheid om digitaal een logboekje bij te

kunnen houden, of meldingen te kunnen plaatsen bij een specifieke sensor en dag. Een

suggestie wordt gedaan om specifieke gebeurtenissen die kunnen verklaren waarom er

(ineens) een vertekend beeld lijkt te zijn, op te nemen op een logboek-per-sensor, waar

bewoners zaken opmerkingen kunnen opschrijven. Hiervoor zal een interactief Forum

worden ingericht.

Er kwamen vragen over de betekenis van verschillende indicatoren en complexiteiten bij het

in kaart brengen en meten van fenomenen als geluid, luchtkwaliteit, en laagfrequent geluid.

De discussie spitste zich even toe op decibellen in dB en in db(A). De laatste waarde is een

weergave van geluidsdruk waarbij een correctie is uitgevoerd n.a.v. het gemiddelde

menselijk gehoor.


Ten behoeve van het gezamenlijk leerproces tussen bewonersdeelnemers en projectteamleden

zijn hier enkele verwijzen opgenomen naar eenvoudige informatie van Wikipedia over het meten

van geluid:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Geluidsniveau

https://nl.wikipedia.org/wiki/DB(A)

https://nl.wikipedia.org/wiki/Decibel_(eenheid)

http://www.ssgm.nl/Het%20begrip%20dB.htm

https://nl.wikipedia.org/wiki/Laagfrequent_geluid

Er kwamen ook vragen over de Internet viewers waarop men naar de data van de sensoren

kan kijken. In totaal zijn er 3 viewers waarop men de data uit de sensoren kan bekijken.

Deze zijn beschikbaar voor zowel bewonersdeelnemers als projectteamleden. Tevens zijn de

data van de SmartApp en de Heron viewer beschikbaar als Open Data. De Whale viewer is

gebouwd voor technische doeleinden, en tijdelijk in de lucht:

1. De SmartApp, op http://smartemission.nl/smartapp/

2. De Heron viewer op http://smartemission.nl/heron/

Deze viewer is het meest eenvoudig in het gebruik. Hij is speciaal gemaakt voor

de bewonerdeelnemers. U kunt op een smartphone, tablet of computer naar deze

website gaan, en uw sensorlocatie aanklikken. De waarden die deze viewer kan

tonen, komen dan links in beeld.

Deze viewer toont 1 verwerkte sensorwaarde, maar doet dat voor de hele stad

gelijktijdig; u kunt alle sensoren tegelijk aflezen. Dat is voor vergelijkingen tussen

locaties nuttig. Op deze viewer worden een aantal ‘plugins’ ontwikkeld waarmee

later, via standaarden, een selectie uit de grote dataset is te maken en te

downloaden, in verschillende formaten.

3. De Whale viewer op http://whale.citygis.nl/sensorviewer2 deze bevat alleen ruwe,

onverwerkte data. De technici gebruiken deze viewer bij het oplossen van

problemen. U kunt deze viewer gebruiken door uw sensornummer te kiezen

bovenin het scherm (bij devices). Soms moet u bij deze url twee minuten

wachten voordat u de lijst met sensor devices kunt openen. Vooral de grafiek met

huidige waarden op de verschillende geluidsfrequentiebanden geeft een

interessant “live” beeld. Verandering in de grafiek wordt zichtbaar als u

bijvoorbeeld vlakbij de sensor een schreeuw laat horen, en tegelijkertijd op een

laptopscherm of tablet meekijkt. De waarden betreffen ruwe waarden, en ze

kunnen een vertekend beeld opleveren; hoewel hier geen “alleen indicatieve

waarden” bij staat op de website, benadrukt het projectteam dat u niet kunt

uitgaan van de ruwe meetwaarden die hier staan aangegeven voor een valide

interpretatie; voor verwerkte gegevens verwijzen we u naar de SmartApp en de

Heron viewer.


21:25 – 21:30 Afsluiting van de avond

Een informele voortzetting na 21:30 uur vindt plaats in het Cultuurcafé beneden, aan de

overzijde van het Erasmusplein.

Dank aan alle aanwezigen voor een mooie avond op de bovenste verdieping in de

Erasmustoren.